Gezi Notları
Zerzevan Kalesi
Roma İmparatorluğu'nun Doğu sınır karakolu, Mithras Tapınağı ve 3000 yıllık mühürlerin sırrı.
Kısaca
Zerzevan Kalesi, Roma İmparatorluğu'nun Doğu sınırını koruyan bir karakol (limitanei) olarak 3. yüzyılda kurulmuştur. 2020'de UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi'ne girmiştir.
Kazılarda çıkan iki sıra dışı eser dünyayı şaşırttı: Amerika'nın kuruluş yılına (1776) denk gelen bir rozet — üzerindeki işaret birebir 1 dolar banknotundaki "Great Seal" işaretiyle aynı. Ve 4 metre derinlikten çıkan 3000 yıllık bir mühür (Ağ Sırt dönemi), Kale'nin tarihini Roma döneminden 1200 yıl öteye taşıdı.
Yeraltı Kilisesi: Hristiyanların ilk yeraltı kilisesi olarak kayıtlarda geçer. 7 basamak inilerek giriliyor, duvarlarda oyulmuş çanaklar var, birkaç kişilik ibadet alanı.
60 su sarnıcı (derinlik ~10 m), yağmur/kar sularını yıl boyunca depoluyormuş. Mithras Tapınağı: Yılda bir kez ayin, 12 eziyetten geçenler kabul ediliyormuş. Boğa kurbanı çanakları, tören alanları hâlâ duruyor.
Rota sırasıyla
Girişten Mithras Tapınağı'na.
Kale girişi ve gözetleme kulesi
Rüzgarlı tepe. Girişte kale planı ve bilgi panoları. Gözetleme kulesinden her taraf çok net görünüyor.
Amerika rozeti (1776 yılına denk)
Kazılardan çıkan rozet 18. yüzyıla ait, toprağın altında ~300 yıl kalmış. Üzerindeki işaret 1 dolar banknotundaki "Great Seal" (büyük mühür) işaretiyle birebir aynı. Çok ilginç bir bulgu.
3000 yıllık mühür (Ağ Sırt dönemi)
4 m derinlikten çıktı. Roma kalelerinde Ağ Sırt dönemi mührü çıkması, yerleşimin 1200 yıl daha eski olduğunu kanıtladı.
Yeraltı Kilisesi (İlk Hristiyan Kilisesi)
7 basamak iniliyor. Çok küçük, duvarlarda oyulmuş çanaklar. Birkaç kişinin ibadet edebileceği alan. Roma döneminde Hristiyanların gizlice ibadet ettiği yer.
60 Su Sarnıcı
Yaklaşık 10 m derinlikte. Yağmur ve kar suları birikiyor, yıl boyunca tüketiliyormuş. Kaleyi kuşatmalarda hayatta tutuyordu.
Asker ve sivil konutları
Toplam 1000 asker, 800'i ev sahipliği yapıyormuş. İki köklü konut yapıları hâlâ ayakta.
İlk Tapınak (Boğa Kurbanı)
Yukarıdan 6 pencere (3+3). Boğalar kurban ediliyormuş, kanları çanaklara dolduruluyormuş. Tehlikeli durumlarda sığınak olarak da kullanılmış.
Mithras Tapınağı
Çok eski gizemli din. Yılda bir kez ayin. 12 eziyetten geçenler gruba kabul ediliyormuş. Hristiyanlar üstünü 3 m toprakla kapatmış. Hayvan kurbanı çanakları, tören izleyiciler için oturaklar hâlâ duruyor.
Görülecek yerler
Zerzevan Kalesi'nde uğranan başlıca noktalar.
Kale Surları & Kuleler
Roma askeri mimarisinin güzel örneği. Tepe konumlu, stratejik gözetleme.
Amerika Rozeti
1776 yılına denk gelen, 1 dolar işaretiyle aynı rozet. Kazı müzesinde sergileniyor.
3000 Yıllık Mühr
Ağ Sırt dönemi (M.Ö. 1000 civarı). Kale tarihini 1200 yıl geriye taşıdı.
Yeraltı Kilisesi
Hristiyanların ilk gizli kilisesi. 7 basamak, oyulmuş çanaklar, küçük ibadet alanı.
60 Su Sarnıcı
~10 m derinlik. Yağmur/kar suyu depoluyor. Kuşatma dayanması için hayati.
Asker Konutları
1000 asker, 800 ev sahipliği. İki köklü konut bloğu ayakta.
Boğa Tapınağı
6 pencere (3+3). Boğa kurbanı çanakları. Sığınak olarak da kullanılmış.
Mithras Tapınağı
Yılda bir ayin, 12 eziyet. Hristiyanlar 3 m toprakla kapatmış. Tören alanları, oturaklar mevcut.
Bilmekte fayda var
Pratik notlar.
Özel araç şart
Zerzevan Kalesi Diyarbakır-Çınar yolu üzerinde, toplu ulaşım yok. Özel araçla veya taksiyle gitmek gerekiyor.
Rahat ayakkabı
Kale alanı geniş, yürüyüş çok. Sarnıçlar, kilise, tapınaklar arası mesafeler var. Kaygan taşlar olabilir.
Güneş koruyucu, su
Açık alan, gölge az. Yazın çok sıcak olabiliyor. Şapka, su, güneş kremi alın.
Giriş ücreti olabilir
Müze kartı geçerli olabilir. Güncel ücret için Diyarbakır Müzesi web sitesine bakın.
1.5–2 saat ayırın
Kaleyi, kiliseyi, sarnıcıları, tapınağı gezip fotoğraf çekmek için en az 1.5 saat.
Diyarbakır merkezden ~45 dk
Çınar ilçesi yönünde. Diyarbakır'a giderseniz aynı gün Hasuni Mağaraları (Silvan) ile birleştirilebilir.
Bu sayfadan çıkış
Roma sınır karakolunun gizemi bitti. Diğer güneydoğu rotaları için ana sayfaya dönün.
UNESCO geçici listesi, dünya çapında ilgi çeken rozet ve Mithras tapınağı. Tarih meraklıları için kaçırılmaz.
Türkiye sayfasına dön
Diğer iki rotayı da keşfedin: Diyarbakır ve Hasuni Mağaraları.